Người Việt mình lớn lên với những câu nói quen thuộc: “Ở hiền gặp lành”, “Ác giả ác báo”, “Trời cao có mắt”, “Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên”, “Gieo gì gặt nấy”. Ông bà mình dạy con cháu sống ngay thẳng qua ca dao tục ngữ.
Kinh Thánh cũng có một sách giống như kho ca dao tục ngữ để con cái Đức Chúa Trời học sống khôn ngoan: đó là sách Châm Ngôn. Phần lớn sách do vua Sa-lô-môn viết, khoảng 900 năm trước khi Chúa Jêsus giáng sinh. Khi cầu nguyện, Sa-lô-môn không xin giàu sang, mà xin sự khôn ngoan và tri thức để lãnh đạo dân Chúa (2 Sử Ký 1:10–12).
Và theo vua Sa-lô-môn, sự khôn ngoan bắt đầu từ đâu?
“Sự kính sợ Đức Giê-hô-va là khởi đầu sự tri thức; Còn kẻ ngu muội khinh bỉ sự khôn ngoan và lời khuyên dạy.”Châm Ngôn 1:7
Hôm nay chúng ta cùng hỏi một câu rất gần với người Việt: có thật là gieo gì gặt nấy không? Đức Chúa Trời có thật sự thưởng người lành và phạt kẻ ác không?
Đức Chúa Trời là Đấng đặt ra lẽ công bình
Ngay từ ban đầu, Đức Chúa Trời đã cho con người biết điều gì đúng, điều gì sai. Mười Điều Răn dạy chúng ta hiếu kính cha mẹ, không giết người, không ngoại tình, không trộm cắp, không làm chứng dối, không tham của người khác (Xuất Ê-díp-tô Ký 20). Mười Điều Răn có niên đại khoảng 1500 năm trước Công Nguyên. Luật lệ và công lý không phải do con người nghĩ ra; chính Đức Chúa Trời lập nên.
Và Ngài không thay đổi. Ngài luôn ghét sự gian dối, dù là trong những chuyện nhỏ như một cây cân ngoài chợ:
“Cây cân giả lấy làm gớm ghiếc cho Đức Giê-hô-va; Nhưng trái cân đúng được đẹp lòng Ngài.”Châm Ngôn 11:1
Không điều gì qua khỏi mắt Ngài:
“Con mắt Đức Giê-hô-va ở khắp mọi nơi, Xem xét kẻ gian ác và người lương thiện.”Châm Ngôn 15:3
Sách Châm Ngôn chia con người ra hai lối sống: người công bình và kẻ ác. Người công bình đem ích lợi cho bản thân, gia đình, bạn bè và xã hội. Kẻ ác gây chia rẽ trong gia đình, phá hỏng tình bạn, làm hư đạo đức xã hội.
Cách mình sống ảnh hưởng đến người khác
Châm Ngôn 11 cho thấy đời sống của mỗi người không chỉ ảnh hưởng đến riêng mình. Kẻ ác dùng miệng lưỡi làm hại người lân cận: nói xấu, vu khống, bêu riếu để hạ người khác xuống. Còn khi người ngay thẳng được phước, cả thành được vui; và người khôn ngoan biết giữ miệng (c. 9–12).
Sa-lô-môn cũng nói về tấm lòng rộng rãi:
“Có người rải của mình ra, lại càng thêm nhiều lên; Cũng có người chắt lót quá bực, nhưng chỉ được sự thiếu thốn. Lòng rộng rãi sẽ được no nê; Còn ai nhuần gội, chính người sẽ được nhuần gội.”Châm Ngôn 11:24–25
Đây không phải lời hứa “cho đi nhiều để được giàu”. Đây là một nguyên tắc của Đức Chúa Trời: người biết chia sẻ, biết cho người khát một ly nước, thì chính đời sống mình cũng được tưới mát. Còn người chỉ biết giữ cho mình, rốt cuộc chỉ thấy thiếu thốn.
“Ai tìm cầu sự thiện, tìm kiếm ân điển; Nhưng ai tìm cầu điều ác, tất ác sẽ xảy đến cho nó.”Châm Ngôn 11:27
Kết cục của hai con đường
Hai lối sống dẫn đến hai kết cục rất khác nhau. Sự thanh liêm dẫn dắt người ngay thẳng, còn sự gian tà hủy diệt kẻ bất trung (c. 3). Lòng tham giăng bẫy kẻ ác, và khi kẻ ác chết, hy vọng của hắn cũng tan theo (c. 6–7). Tiền bạc cũng không cứu được ai:
“Trong ngày thạnh nộ, tài sản chẳng ích chi cả; Duy công bình giải cứu khỏi sự chết.”Châm Ngôn 11:4
Chương 11 kết thúc bằng một câu rất mạnh:
“Kìa, người công bình được báo đáp nơi thế thượng; Phương chi kẻ hung ác và kẻ có tội!”Châm Ngôn 11:31
Nghĩa là sự báo trả có thể đến ngay trong đời này, ngay trước mắt mọi người. Sứ đồ Phao-lô cũng viết: “Chớ hề dối mình; Đức Chúa Trời không chịu khinh dể đâu; vì ai gieo giống chi, lại gặt giống ấy.” (Ga-la-ti 6:7)
Hai điều để mang theo
Thứ nhất, Chúa thấy và Chúa bênh vực người bị ức hiếp. Có thể bạn đang chịu bất công trong công việc, trong gia đình, ở trường học hay trong một mối quan hệ. Nơi làm việc lại là nơi có đủ mọi loại người, đủ mọi nền văn hóa. Xin nhớ rằng “con mắt Đức Giê-hô-va ở khắp mọi nơi”. Ngài là Đấng công bình, và Ngài sẽ bênh vực lẽ phải, dù không phải lúc nào cũng theo cách hay thời điểm mình mong muốn. Chúa sẽ hành động vào đúng thời điểm của Ngài.
Thứ hai, cuộc đời không chỉ là sinh, lão, bệnh, tử. Đức Chúa Trời có một chương trình lớn hơn cho con người.
Nếu gieo gì gặt nấy, thì ai trong chúng ta cũng có những điều mình không muốn gặt lại. Nhưng đây là tin mừng: Đức Chúa Trời đã ban Con một của Ngài là Chúa Jêsus Christ. Theo chương trình cứu chuộc của Đức Chúa Trời, Chúa Jêsus đã tự nguyện hiến mạng sống mình, chịu đóng đinh trên thập tự giá. Ai phạm bất cứ điều xấu xa nào, nếu ăn năn và tin rằng Chúa Jêsus đã chết để đền tội cho mình, thì sẽ được cứu.
Hãy nhìn người trộm bị đóng đinh bên cạnh Chúa. Ông không còn gì để gieo lại cho đời mình. Ông chỉ nói: “Hỡi Jêsus, khi Ngài đến trong nước mình rồi, xin nhớ lấy tôi!” Và Chúa đáp: “Quả thật, ta nói cùng ngươi, hôm nay ngươi sẽ được ở với ta trong nơi Ba-ra-đi.” (Lu-ca 23:42–43)
“Vả, Đấng Christ cũng vì tội lỗi chịu chết một lần, là Đấng công bình thay cho kẻ không công bình, để dẫn chúng ta đến cùng Đức Chúa Trời.”1 Phi-e-rơ 3:18
Chúng ta cảm tạ Chúa vì ơn cứu chuộc ấy. Nếu bạn muốn tìm hiểu thêm về Chúa Jêsus, xin nhắn tin cho chúng tôi. Chúng tôi rất vui được trò chuyện cùng bạn.
— Mục sư Nguyễn Duy Khanh
Hội Thánh Tin Lành Anglican Bankstown
Câu Kinh Thánh trích từ Bản Truyền Thống 1926. Ảnh: Angel Balashev / Unsplash.
We Vietnamese grow up with familiar sayings: “Live kindly and good will find you”, “Evil returns to the one who does it”, “Heaven has eyes”, “Man plans, Heaven decides”, “You reap what you sow”. Our grandparents taught us to live uprightly through these proverbs and folk sayings.
The Bible also has a book like a treasury of proverbs, so that God’s children can learn to live wisely: the book of Proverbs. Most of it was written by King Solomon, about 900 years before Jesus was born. When Solomon prayed, he did not ask for riches; he asked for wisdom and knowledge to lead God’s people (2 Chronicles 1:10–12).
And according to King Solomon, where does wisdom begin?
“The fear of Yahweh is the beginning of knowledge, but the foolish despise wisdom and instruction.”Proverbs 1:7
Today let us ask a question that is very close to Vietnamese hearts: is it really true that we reap what we sow? Does God really reward the good and punish the wicked?
God is the one who sets what is right
From the very beginning, God showed people what is right and what is wrong. The Ten Commandments teach us to honour our father and mother, not to murder, not to commit adultery, not to steal, not to give false testimony, and not to covet what belongs to others (Exodus 20). The Ten Commandments date from around 1500 BC. Law and justice were not invented by people; God himself established them.
And he does not change. He always hates dishonesty, even in small things like a set of scales at the market:
“A false balance is an abomination to Yahweh, but accurate weights are his delight.”Proverbs 11:1
Nothing escapes his sight:
“Yahweh’s eyes are everywhere, keeping watch on the evil and the good.”Proverbs 15:3
The book of Proverbs divides people into two ways of life: the righteous and the wicked. The righteous bring good to themselves, their families, their friends and society. The wicked cause division in families, ruin friendships and corrupt the morals of society.
How we live affects others
Proverbs 11 shows that each person’s life does not affect only themselves. The wicked use their tongues to harm their neighbours: gossip, slander and shaming to pull others down. But when the upright are blessed, the whole city rejoices; and the wise know how to hold their tongue (vv. 9–12).
Solomon also speaks about a generous heart:
“There is one who scatters, and increases yet more. There is one who withholds more than is appropriate, but gains poverty. The liberal soul shall be made fat. He who waters shall be watered also himself.”Proverbs 11:24–25
This is not a promise that “if you give a lot, you will get rich”. It is a principle from God: those who share, who give a thirsty person a glass of water, find their own lives refreshed too. But those who only hold on to things for themselves end up with nothing but want.
“He who diligently seeks good seeks favor, but he who searches after evil, it shall come to him.”Proverbs 11:27
Where the two roads lead
The two ways of life lead to very different ends. Integrity guides the upright, but crookedness destroys the unfaithful (v. 3). Greed traps the wicked, and when the wicked die, their hope dies with them (vv. 6–7). Money cannot save anyone either:
“Riches don’t profit in the day of wrath, but righteousness delivers from death.”Proverbs 11:4
Chapter 11 ends with a very strong statement:
“Behold, the righteous shall be repaid on the earth, how much more the wicked and the sinner!”Proverbs 11:31
This means repayment can come in this very life, right before everyone’s eyes. The apostle Paul also wrote: “Don’t be deceived. God is not mocked, for whatever a man sows, that he will also reap.” (Galatians 6:7)
Two things to take with you
First, God sees, and God defends those who are oppressed. You may be facing injustice at work, in your family, at school or in a relationship. The workplace in particular is full of all kinds of people from every culture. Remember that “Yahweh’s eyes are everywhere”. He is just, and he will defend what is right, though not always in the way or at the time we would like. God will act at exactly his right time.
Second, life is more than being born, growing old, getting sick and dying. God has a bigger plan for us.
If we reap what we sow, then every one of us has things we would not want to reap. But here is the good news: God gave his only Son, Jesus Christ. In God’s plan of redemption, Jesus willingly gave his life and was nailed to the cross. Whatever wrong someone has done, if they repent and believe that Jesus died to pay for their sins, they will be saved.
Look at the thief crucified beside Jesus. He had nothing left to sow in his life. He simply said, “Lord, remember me when you come into your Kingdom.” And Jesus answered, “Assuredly I tell you, today you will be with me in Paradise.” (Luke 23:42–43)
“Because Christ also suffered for sins once, the righteous for the unrighteous, that he might bring you to God.”1 Peter 3:18
We thank God for this redemption. If you would like to know more about Jesus, please send us a message. We would be glad to talk with you.
— Pastor Nguyen Duy Khanh
Vietnamese Anglican Church Bankstown
English Scripture quotations are from the World English Bible. Photo: Angel Balashev / Unsplash.